Patelnia żeliwna jest solidna, wytrzymała i ciężka. Chociaż duża waga może wydawać się minusem, tak naprawdę świadczy o wysokiej jakości produktu. Jeśli więc chcesz zaopatrzyć się w dobrą patelnię z żeliwa wysokiej jakości, musisz zaakceptować fakt, że jej waga przekroczy 2-3 kg.
Chociaż nie istnieje jedna, uniwersalna patelnia idealna do wszystkiego, patelnie żeliwne doceniane są za:
- trwałość,
- równomierne rozprowadzanie ciepła
- nadawanie potrawom wyjątkowego smaku i aromatu.
Jakie patelnie żeliwne znajdziemy w sklepach? Sprawdź nasz ranking najlepszych modeli!
Patelnia żeliwna ranking:
1 miejsce
Skeppshult Walnut Grill
ocena eksperta 9.5/10
2 miejsce
Berlinger Haus Black Rose patelnia z pokrywką (30 cm)
ocena eksperta 10.0/10
3 miejsce
Staub patelnia do duszenia (28 cm)
ocena eksperta 9.5/10
4 miejsce
Staub patelnia grillowa okrągła (30 cm)
ocena eksperta 9.5/10
5 miejsce
BROWIN 330528
ocena eksperta 9.5/10
6 miejsce
Lodge Cast Iron Patelnia do naleśników (26 cm)
ocena eksperta 9.5/10
7 miejsce
Le Creuset płyta grillowa
ocena eksperta 9.5/10
8 miejsce
Starke Pro Hanoi wok (30 cm)
ocena eksperta 9.5/10
9 miejsce
SKOTTSBERG Cast Iron (28 cm)
ocena eksperta 9.0/10
10 miejsce
LAMART LT1065 Iron
ocena eksperta 8.5/10
Sprawdź podobne rankingi:
Co warto wiedzieć o patelniach żeliwnych?
Żeliwne patelnie mają wiele zalet, ale nie są też pozbawione wad. Wiele osób uznaje je za „niezniszczalne”, choć nie jest to do końca prawdą. Niemniej jednak, patelnie z żeliwa doskonale przewodzą ciepło, długo utrzymują wysoką temperaturę i są bardzo wytrzymałe – odporne na uszkodzenia mechaniczne. Świetnie sprawdzają się przy duszeniu, smażeniu i długotrwałym gotowaniu.
Podsumowując, patelnie żeliwne:
- są trwałe i wytrzymałe – nie odbarwiają się i nie odkształcają,
- równomiernie rozprowadzają ciepło,
- są wielofunkcyjne – wiele z nich nadaje się do zapiekania w piekarniku,
- są bezpieczne dla zdrowia – żelazo jest naturalnym materiałem,
- są stabilne – ze względu na dużą wagę niełatwo jest przypadkowo strącić je z kuchenki.
Przy odpowiedniej pielęgnacji patelnia żeliwna może posłużyć nam nawet przez całe życie. Patrząc na jej cenę z takiej perspektywy, nie powiemy już zatem, że patelnia z żeliwa jest droga – stanowi bowiem inwestycję na lata. Jej największą wadą jest natomiast konieczność przestrzegania pewnych reguł związanych z użytkowaniem, czyszczeniem i konserwacją naczynia. Należy pamiętać, że polana zimną wodą gorąca patelnia z żeliwa może pęknąć. Taki produkt nie nadaje się też do mycia w zmywarce, a po każdym czyszczeniu powinien zostać wysuszony i natłuszczony, co ochroni go przed korozją.
Czy patelnia żeliwna to dobry wybór?
Zakup patelni żeliwnej to dobra decyzja z kilku powodów. Naczynie:
- jest bardzo wytrzymałe, dlatego stanowi inwestycję na lata,
- doskonale przewodzi i utrzymuje ciepło, zatem sprawdza się także do serwowania dań, podtrzymując ich temperaturę,
- jest naturalne – do produkcji dobrej jakości żeliwnych patelni nie stosuje się chemicznych dodatków,
- nadaje się na każdy rodzaj kuchenki – gazową, indukcyjną, ceramiczną,
- jest stabilne.
Patelnię żeliwną warto wybrać przede wszystkim do smażenia, duszenia i opiekania. Używanie takiego naczynia kuchennego jest korzystne dla zdrowia, ponieważ żeliwo nie wchodzi w reakcje chemiczne z żywnością. Wyjątkiem są produkty z wysoką zawartością kwasów, np. pomidory, które uszkadzają warstwę sezonującą patelni.
Według niektórych źródeł patelnia z żeliwa – bez dodatkowych powłok – może nawet uwalniać niewielkie ilości żelaza do potraw, uzupełniając niedobory tego pierwiastka w codziennej diecie.
Co natomiast z przywieraniem? Patelnia żeliwna jest naturalnie nieprzywierająca pod warunkiem, że prawidłowo z niej korzystamy i regularnie sezonujemy. Sezonowanie polega na pokrywaniu patelni warstwą tłuszczu i podgrzewaniu go, co prowadzi do powstawania naturalnej powłoki nieprzywierającej. Producenci radzą również:
- dobrze rozgrzewać patelnię przed dodaniem na nią tłuszczu,
- układać na rozgrzanej patelni produkty w temperaturze pokojowej,
- unikać nadmiaru wilgoci podczas smażenia,
- w przypadku przywierania – zmniejszyć moc palnika i odczekać chwilę przed podjęciem próby przewrócenia smażonych produktów.
Do jakiego stylu gotowania najlepiej nadają się patelnie z żeliwa?
Jak wspominaliśmy, nie da się wybrać jednej patelni idealnej do wszystkiego. Dostępne w sklepach produkty nie bez powodu dzielimy więc na podstawie materiału wykonania, zastosowanej powłoki czy formy/kształtu. Mamy do wyboru między innymi patelnie grillowe do smażenia bez dodatku tłuszczu, patelnie naleśnikowe z niskimi rantami i patelnie głębokie do duszenia potraw. Rozróżniamy też patelnie ze stali, z aluminium oraz właśnie patelnie z żeliwa. Te ostatnie sprawdzają się w szczególności do przygotowania dań, które wymagają utrzymania wysokiej, stabilnej temperatury. Są więc przeznaczone do:
- duszenia,
- smażenia,
- grillowania.
Patelnie żeliwne poleca się do dań jednogarnkowych, długo gotowanych na wolnym ogniu, a także do szybkiego smażenia steków, ryb, warzyw oraz dań typu stir fry. W żeliwnych naczyniach można również gotować zupy, sosy i dania jednogarnkowe (risotto, paella), piec chleb i zapiekanki oraz podawać potrawy, które należy utrzymywać w cieple.
Najlepsze patelnie żeliwne – jak wybrać?
Zakup patelni żeliwnej to duży wydatek, dlatego inwestując w takie naczynie, warto zaufać sprawdzonym markom, takim jak Skeppshult, Lodge czy Staub. Przy wyborze odpowiedniego naczynia należy wziąć pod uwagę:
- wielkość i kształt patelni,
- wagę,
- powłokę (jeśli ją zastosowano),
- uchwyt, rączki (odpinane i te wykonane z metalu pozwolą używać patelni w piekarniku).
Po czym rozpoznać natomiast dobrej jakości patelnię żeliwną? Głównym wyznacznikiem powinna być jej waga. Prawdziwa patelnia z wysokiej jakości żeliwa waży nawet 6 kg – model o średnicy około 30 cm z pokrywką. Jeśli patelnia waży mniej niż 1 kg, prawdopodobnie wykonana jest z półżeliwa, czyli z mieszanki stopów, z bąbelkami powietrza. Takie oszukane żeliwo jest nie tylko lżejsze, ale też słabsze – może pęknąć, kiedy po rozgrzaniu zetknie się z zimną wodą. Poza tym, zanieczyszczony metal zanieczyści także smażoną potrawę.
Co natomiast z patelniami żeliwnymi, których powierzchnia została zabezpieczona powłoką nieprzywierającą? Jeśli mamy do czynienia z wysokiej jakości powłoką non-stick, takie rozwiązanie może okazać się praktyczne. Ułatwi bowiem czyszczenie i konserwację, a także zapobiegnie przywieraniu potraw. Jednocześnie każda powłoka będzie bardziej wrażliwa na uszkodzenia mechaniczne. Oznacza to, że użytkownik zostanie zmuszony do korzystania z określonych akcesoriów – plastikowych, silikonowych, drewnianych (nie metalowych). W przypadku naczyń żeliwnych popularne są zwłaszcza powłoki emaliowane, przypominające szkło. Dzięki nim żeliwo jest chronione przed rdzą i nie przywiera nawet bez sezonowania. Jednak powłoka z emalii jest też stosunkowo krucha i może ulec uszkodzeniu, na przykład na skutek uderzenia.
Jak dbać o patelnie żeliwne?
Dbanie o długowieczność patelni żeliwnej dotyczy przede wszystkim produktu wykonanego w całości z żeliwa. Chociaż takie naczynie jest już naturalnie odporne na zarysowania, deformacje i pęknięcia, wymaga odpowiedniej pielęgnacji i ochrony – w przeciwnym razie może rdzewieć. Jakie zasady obowiązują więc wszystkich kucharzy, korzystających z patelni żeliwnej?
- Przed pierwszym użyciem patelnię należy zakonserwować. Wymaga to umycia jej w gorącej wodzie i osuszenia. Patelni nie myjemy w zmywarce. Nie stosujemy też detergentów. Po osuszeniu naczynie smarujemy olejem i wstawiamy do piekarnika na około godzinę (program pieczenia w temperaturze 150 stopni Celsjusza). Jeśli patelnia ma drewnianą rączkę, wypalamy olej na palniku.
- Do czyszczenia patelni nie używamy ostrych akcesoriów ani płynu do mycia naczyń. Nie myjemy też rozgrzanego naczynia – prowadzi to do szoku termicznego.
- W przypadku dużych zabrudzeń (np. gdy patelnia utraci właściwości nieprzywierające) do czyszczenia używamy soli kuchennej. Produkt należy wysypać na dno naczynia i podgrzać, a następnie usunąć ręcznikiem papierowym i wytrzeć.
- Patelnię zawsze rozgrzewamy stopniowo – żeliwo nie lubi nagłych zmian temperatury.
- Po każdym czyszczeniu smarujemy suchą patelnię olejem.
Żeliwo czy stal – jaka patelnia sprawdzi się lepiej?
Za najzdrowsze patelnie do smażenia uznaje się naczynia żeliwne. Nie oznacza to jednak, że w kuchni nie warto mieć także patelni aluminiowej lub stalowej. Każdy z tych materiałów ma swoje wady i zalety, dzięki czemu sprawdza się w innych sytuacjach. Poznaliśmy już właściwości i zalecane zastosowania patelni żeliwnych, dlatego porównajmy je z listą wad i zalet patelni stalowych. Produkty z tej kategorii:
- są odporne na zarysowania (nie dotyczy dodatkowych powłok),
- nadają się na różne rodzaje kuchenek, w tym na indukcję,
- są łatwe do utrzymania w czystości (można myć je w zmywarce, jeśli nie mają dodatkowych powłok),
- są lżejsze,
- nie wchodzą w reakcje z jedzeniem.
Odpowiednio rozgrzana patelnia ze stali nierdzewnej nie powinna przywierać, jednak na rynku znajdziemy też wiele naczyń ze stali pokrytych dodatkową powłoką nieprzywierającą. Są one idealne do smażenia cieniutkich naleśników, delikatnych mięs i ryb oraz warzyw z minimalnym dodatkiem tłuszczu. Nie wchodzą także w reakcję z potrawami kwaśnymi. Ich największą wadą jest natomiast nierównomierne nagrzewanie, co dotyczy zwłaszcza patelni z cienkiej stali.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Najzdrowsze są patelnie z materiałów chemicznie obojętnych, takich jak żeliwo, stal nierdzewna czy ceramika, ponieważ nie uwalniają szkodliwych substancji podczas smażenia. Warto unikać natomiast tanich powłok niskiej jakości, które mogą się ścierać i degradować pod wpływem wysokiej temperatury.
Kluczowe jest prawidłowe wysezonowanie patelni, czyli pokrycie jej cienką warstwą tłuszczu i wypalenie, co tworzy naturalną powłokę nieprzywierającą. Przed smażeniem należy dobrze ją rozgrzać i dodać niewielką ilość tłuszczu. Unikać trzeba natomiast mycia agresywnymi detergentami, które niszczą warstwę ochronną. Regularne użytkowanie dodatkowo poprawia właściwości nieprzywierające.
Tak, patelnia żeliwna bardzo dobrze przewodzi i utrzymuje ciepło, dzięki czemu zapewnia równomierne smażenie i świetne przypiekanie potraw. Świetnie sprawdza się przy mięsie, warzywach czy potrawach wymagających wysokiej temperatury. Jej stabilność termiczna daje lepszą kontrolę nad procesem smażenia niż w przypadku cienkich patelni.
Nie zaleca się długiego smażenia lub duszenia potraw silnie kwaśnych, jak sosy pomidorowe czy dania z dużą ilością octu, ponieważ mogą one reagować z żeliwem i pogarszać smak. Niewskazane jest też przygotowywanie bardzo delikatnych potraw, które łatwo przywierają, jeśli patelnia nie jest dobrze wysezonowana. Krótkie smażenie kwaśnych składników jest jednak zazwyczaj bezpieczne.
Do głównych wad należy duża waga oraz konieczność odpowiedniej pielęgnacji, w tym regularnego sezonowania i dokładnego suszenia. Żeliwo nagrzewa się wolniej niż cienkie materiały, co może być mniej wygodne w codziennym użytkowaniu. Dodatkowo nieodpowiednia konserwacja może prowadzić do rdzewienia.
Tak, są uznawane za jedne z najbardziej trwałych i uniwersalnych naczyń kuchennych, które mogą służyć przez dziesięciolecia. Oferują doskonałe właściwości cieplne i naturalną powłokę nieprzywierającą przy odpowiednim użytkowaniu.
Smażenie na żeliwie jest zdrowe, o ile używa się odpowiedniej ilości tłuszczu i nie przegrzewa potraw. Materiał ten nie wydziela szkodliwych substancji, a nawet może wzbogacać jedzenie w niewielkie ilości żelaza.
Najlepiej wybrać patelnię o grubym dnie, od sprawdzonego producenta, nawet już wstępnie wysezonowaną. Warto dopasować rozmiar do potrzeb oraz zwrócić uwagę na ergonomię uchwytu i ewentualną dodatkową rączkę. Dobrze wykonana patelnia żeliwna to inwestycja na lata, więc lepiej postawić na jakość niż najniższą cenę.
Patelnia żeliwna: opinie
Napisz nam w komentarzu lub daj znać na facebooku, co sądzisz o naszym zestawieniu 🙂
Artykuł zawiera linki afiliacyjne kierujące do oferty sklepów internetowych. Nie wpływają one na wybór produktów i ich pozycję w rankingu.
